Hadis-i Şerif, İslam dininin ikinci asıl kaynağıdır; hadislerin doğru bir şekilde bilinmesi ise İslam’ın doğru anlaşılmasının temelidir. Bu durum, Hadis-i Şerif ve onunla alakalı ilimlere özel bir ihtimam gösterilmesini gerektirmektedir. Bu ihtimamın gerekliliklerinden biri de bu alanda uzmanlaşmış medrese faaliyetlerini yeniden canlandırmaktır.
Bu medreselerin öncüsü; İslam dünyasının en eski ihtisaslaşmış hadis medresesi olan Şam’daki Dâru’l-Hadîsi’n-Nûriyye’dir. Bu müessese, Sultan Adil Ebu’l-Kasım Nureddin Mahmud bin Zengî (Allah rahmet eylesin) tarafından, büyük alim İmam Hafız İbn Asakir ed-Dımaşkî’ye bir onur nişanesi olarak hicri 559-566 (M. 1164-1171) yılları dolaylarında inşa edilmiş ve başlangıçta "Dâru’s-Sünne" olarak adlandırılmıştır. Ondan sonra bu görevi oğlu el-Kasım, ardından Fahruddin ve diğerleri (Allah hepsine rahmet eylesin) devralmıştır.
Hicri 803 (M. 1401) yılındaki Timur istilasından sonra yıkılıp yok olsa da, Üstaz Muhammed Ebu’l-Ferec el-Hatib hicri 1270 (M. 1854) yılında burayı ihya ederek binayı yeniden inşa etmiş ve eğitim faaliyetlerini başlatmıştır; medrese o tarihten sonra onun ismiyle anılır olmuştur.
Ardından görev, hicri 1330 (M. 1912) yılındaki yangından sonra binayı elinden geldiğince onaran Üstaz Abdülkadir el-Hatib’e geçmiştir. Ancak mescit kısmı harap halde kalmıştır. Daha sonra bayrağı devralan Emevi Camii hatibi Üstaz Muhammed Ebu’l-Ferec el-Hatib, buradaki odasında derslerini vermiş ve Şam’a dışarıdan gelen bazı ilim talebelerinin burada ikamesini sağlamıştır.
Günümüzde ise Allah Teâlâ, değerli hocamız Dr. Muhammed Mücir el-Hatib’e binanın yıkılan kısımlarını aslına uygun tarihi dokusuyla yeniden inşa etmeyi ve mescidinin çatısını onarmayı nasip etmiş; bu süreç hicri 1431 (M. 2010) yılında tamamlanmıştır.
On yıllık zorunlu ayrılığın ardından, kıymetli hocamız 12 Rebiülevvel 1447 (Eylül 2025) Perşembe günü burada yeniden derslere başlamıştır. Bu süreç; Suriye Vakıflar Bakanı’nın 16.04.1447 (08.10.2025) tarihli ve 1713 sayılı kararıyla taçlandırılmış; bu kararla Dâru’l-Hadîsi’n-Nûriyye’nin yeniden faaliyete geçirilmesi ve Dr. Muhammed Mücir el-Hatib’in kurumun baş müderrisi (Şeyh) ve müdürü olarak atanması gerçekleştirilmiştir.
Vizyon ve misyon açısından bu kurum; Allah Teâlâ’ya itaat, Resûlullah ﷺ’e sevgi ve ittiba ile O’nun ﷺ sünnetine hizmet etmek amacıyla Hadis-i Şerif ilimleri ve Nebevi sünnet alanında ciddi, sağlam ve uzmanlık esaslı bir eğitim anlayışına dayanmaktadır. Bunun hedefi de bu ilmi sağlam bir yetkinlikle taşıyan öğrenciler yetiştirmektir. Ayrıca ilmi tenkitlerin ehil olanlar tarafından yerli yerinde yapılması ile kendinden önce gelen alimlere ve imamlara karşı da edebi muhafaza etmek arasında ilmi ve ahlaki dengeyi gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Bunun yanında toplum ve ümmet içerisinde Nebevi hidayeti yaymayı, Ümmetin yaşadığı gerilemeden sonra yeniden dirilişine katkı sağlamayı ve özellikle Nebevi Sünnete yönelik şüpheler başta olmak üzere İslam ve Müslümanları hedef alan saldırılara karşı durmayı hedeflemektedir.
دار الحديث النورية ( الشام)
إنَّ الحديث الشريف هو الأصل الثاني لدين الإسلام، والمعرفة الصحيحة به أساس للفهم الصحيح للإسلام ، مِمَّا يتطلب عناية خاصة بالحديث الشريف وعلومه، ومن مقتضيات تلك العناية إحياء عمل المدارس المتخصصة بهذا الشأن. وفي طليعة هذه المدارس: دار الحديث النورية بدمشق ، التي هي أقدم دار للحديث الشريف في العالم الإسلامي قاطبة؛ حيث أنشأها السلطان العادل أبو القاسم نور الدين محمود بن زنكي -رحمه الله تعالى- تكريماً للإمام الحافظ ابن عساكر الدمشقي، وذلك في حدود (٥٥٩ ه _ ٥٦٦ ه)، وسُميت دار السُّنَّة. وقد وليها من بعده ابنه القاسم، وبعده فخر الدين، وغيرهم... رحمهم الله تعالى.
وعلى الرغم من أنها اندثرت بعد غزو تيمورلنك سنة (٨٠٣ ه)، إلا أنَّ الشيخ محمد أبو الفرج الخطيب أحياها سنة (١٢٧٠ه)، فأعاد بناءها والتدريس بها وعُرفت به.
ثم وليها من بعده الشيخ عبد القادر الخطيب، الذي رمَّم ما استطاع منها بعد أن أصابها حريق سنة (١٣٣٠ه) ، وبقي مسجدها خرابًا؛ ليتولى أمرها بعد ذلك الشيخ محمد أبو الفرج الخطيب، خطيب الجامع الأموي، الذي أقام دروسه بغرفته فيها، وأسكن بعض الطلاب الوافدين إلى دمشق بها.
وفي العصر الحديث، أكرم الله تعالى فضيلة أستاذنا الدكتور محمد مجير الخطيب بإعادة بناء ما تهدم منها وسقف مسجدها على طرازها التاريخي، وتمَّ ذلك سنة (١٤٣١ه) بحمد الله تعالى.
وبعد غياب قسري عنها عقدًا من الزمان، افتتح فضيلته التدريس بها في يوم الخميس ١٢ ربيع الأنور ١٤٤٧ه.
وقد تُوِّج هذا المسار بصدور قرار السيد وزير الأوقاف السوري رقم ١٧١٣ بتاريخ ١٦ / ٤ / ١٤٤٧ه - ٨ / ١٠ / ٢٠٢٥م بإعادة تفعيل دار الحديث النورية للقيام بوظائفها، وتعيين محمد مجير الخطيب شيخًا ومديرًا لها.
أما من حيث الرؤية والهدف، فإنَّ الدار ترتكز على الدراسة التخصصية الجادة الرصينة لعلوم الحديث الشريف والسنة النبوية، طاعة لله تعالى وحبًا واتباعًا لرسول الله ﷺ وخدمة لسُنَّته ؛ وذلك بهدف تخريج طلاب تحمَّلوا هذا العلم بإتقان. كما تسعى إلى تحقيق التوازن العلمي والخلقي بين النَّقد من أهله في محلِّه وبين الأدب مع مَن سبق مِن العلماء والأئمة، على بصيرة بعيدًا عن الإفراط والتفريط ، مع العمل على ترسيخ النظرة التكاملية إلى العلوم الإسلامية.
كما تهدف الدار إلى نشر الهدي النبوي الشريف في المجتمع والأمة سعيًا إلى نهضتها بعد كبوتها، وصدِّ الحملات التي تستهدف الإسلام والمسلمين وخاصة الشبهات المتعلقة بالسنة النبوية الشريفة.

